Javne politike

Forum MNE je posvećen razvoju projekata u okviru programa javne politike – prvenstveno s fokusom na omladinsku i obrazovnu, ali i na problematiku zapošljavanja. Cilj ovoga programa je da doprinese razvoju omladinske politike i utiče da obrazovna politika ponudi djeci i mladima vještine koje će im koristiti u svakodnevnom životu i pomoći da postanu konkurentni na tržištu rada. U sklopu ovoga programa, Forum MNE radi u nekoliko polja: strategije za mlade, zakon o mladima, obrazovni program, zapošljavanje mladih i obuke za nastavnike i, u saradnji s drugim zainteresovanim stranama, radi na razvijanju novih projekata i inicijativa.

  • NPAM
  • LPAM
  • Zakon o mladima
  • Zapošljavanje mladih
  • Obrazovni program
  • Obuke za nastavnike

Nacionalni plan akcije za mlade (NPAM)

NVO Forum mladi i neformalna edukacija je 2004. godine, u partnerstvu sa Ministarstvom prosvjete i nauke Crne Gore i NVO Catholic Releif Service u Crnoj Gori pokrenuo proces izrade Nacionalnog plana akcije za mlade (NPAM) kao osnovnog dokumenta za kreiranje nacionalne omladinske politike. Organizacija je učestvovala u sufinansiranju procesa pune 3 godine, uz podršku Švedske državne agencije za razvoj (SIDA). Nakon što je krajem 2006. godine finalizovan proces izrade Nacionalnog plana akcije za mlade (NPAM), kao do sada najznačajnijeg koraka Foruma MNE ka uspostavljanju omladinske politike u Crnoj Gori, u jesen 2007 godine, u partnerstvu sa Ministarstvom prosvjete Crne Gore i NVO Omladinski centar Proactive, realizovana je promotivna kampanja u pet crnogorskih gradova. Tokom jednodnevnih događaja, mladima Kotora, Cetinja, Bara, Bijelog Polja i Podgorice, na gradskim info punktovima, je distribuiran promotivni materijal o NPAM-u u vidu brošure i plakata.Tokom proljeća 2008. godine, u vrijeme trajanja izbora za predsjednika Crne Gore, Forum MNE je distibuirao liflet u dnevnom listu Vijesti (tiraž 23 hiljade primjeraka) sa pitanjem zašto se ne sprovodi NPAM. Tekst lifleta jasno ukazuje na značaj nacionalne strategije za mlade koja je usvojena još u oktobru 2006, kao i potrebu njenog sprovođenja „sada i odmah" što je preporuka i Evropske unije.

Iako je proces kreiranja Nacionalnog plana akcije za mlade u Crnoj Gori okarakterisan kao rijetko participativan proces, nažalost, nakon isteka strategije 2011. godine, još uvijek nema evaluacije postignuća, pa samim tim ni kreiranja novoga plana. Ovo se očekuje tokom narednog perioda, a nadamo se da će proces biti iniciran iz Uprave za mlade i sport.

Istovremeno, dobar okvir daje i činjenica da je kreiran prvi Zakon o mladima u Crnoj Gori, koji je do nedavno bio na javnoj raspravi. Nadamo se da će zakon, iako nije po prirodi obavezujući, podstaći sve važne aktere da kreiraju strukturirane omladinske servise – kako na nacionalnom, tako i na lokalnim nivoima.

Budući da je 2007.godina označena kao prva godina u procesu implementacije Nacionalnog plana akcije za mlade, koji je usvojen od strane Vlade RCG u oktobru 2006. godine, Forum MNE aktivno se uključuje u proces lokalizacije omladinske politike.

Omladinska politika nastaje zajedničkim djelovanjem izvršne i zakonodavne vlasti neke zajednice, uz aktivno učešće nevladinog sektora. Mladi mogu na različite načine učestvovati u stvaranju omladinske politike – počev od toga da učestvuju u istraživanjima koja prethode donošenju iste, preko predlaganja konkretnih mjera, do aktivne uloge u njenoj realizaciji. Do 2014. godine, lokalni planovi akcije za mlade razvijeni su uz podršku Foruma MNE u opštinama: Berane, Kotor, Budva, Kolašin, a važno nam je naglasiti da su neke opštine samoinicijativno, ili uz podršku drugih organizacija civilnog društva, takođe, kreirale lokalne planove akcije za mlade. Smatramo da je ovo dobar pomak, budući da inicijativa dolazi od samih lokalnih samouprava. Takođe, Podgorica, kao glavni grad, u kojem je najveći broj mladih ljudi, je dobila nacrt Lokalnog plana akcije za mlade u 2014. godini – plan je do nedavno bio na javnoj raspravi i uskoro se očekuje njegovo usvajanje.

Međutim, Forum MNE, ipak, ne može da ocijeni kao uspješno sprovođenje aktivnosti koje su zacrtane akcionim planovima koji se nalaze u sklopu LPAM-a – većinu aktivnosti nije bilo moguće realizovati zbog nedostatka finansijskih sredstava. Nadamo se da će ubuduće ovaj problem biti riješen i da lokalne strategije neće biti samo na papiru, već i na terenu.

Vidovi podrške Foruma MNE prilikom kreiranja lokalnih planova akcije za mlade

U slučaju da ste zainteresovani da iskoristite dugogodišnju ekspertizu Foruma MNE u kreiranju lokalnih planova akcije za mlade, u nastavku se nalaze neki osnovni principi po kojima mi radimo u ovom polju.

Izrada lokalnih planova akcije za mlade predstavlja podršku za sistemsko rješavanje problema mladih u svakom gradu i prepoznavanje ove populacije kao resursa, kojoj treba pomoći i osnažiti je da samostalno, a uz podršku starijih, uzme aktivnije učešće u društvu. Sistemska, organizovana i stalna podrška mladima znači kvalitetnu budućnost grada, njegov dalji ekonomski razvoj i stvaranje uslova za bolji život mladih. U cilju poboljšanja položaja mladih u društvu i rješavanju problema mladih sa kojima se susreću u raznim oblastima, a u skladu sa Nacionalnom strategijom za mlade, lokalna uprava donosi lokalni plan akcije za period u trajanju od najčešće 5 godina.

Strategije za mlade na lokalnom i nacionalnom nivou jasno definišu mjesto i ulogu mladih u datom društvu kao i odgovornost društva za mlade; bave se potrebama, problemima i težnjama svih mladih uz jednake mogućnosti za sve; zastupaju formiranje adekvatnih servisa i struktura za rješavanje i zadovoljavanje potreba i težnji mladih, za mlade i sa mladima; podstiču aktivno učešće mladih u društvu i procesima donošenja odluka.

NVO Forum MNE njeguje učešće mladih u procesima razvoja omladinske politike, što znači uključivanje mladih u sve faze ovih procesa, imajući u vidu da je učešće jedan od osnovnih principa demokratskih i održivih društvenih promjena. Slijede neke od bitnih stavki kada je u pitanju učešće mladih u razvoju omladinskih politika.

  • Uključivanje mladih ljudi u sve faze procesa (kreiranje, razvoj, sprovođenje, praćenje);
  • Korišćenje prikladnih metoda I mehanizama koji su bliski mladima;
  • Osnaživanje mladih ljudi kroz informisanje i sticanje znanja i vještina;
  • Uključivanje marginalizovanjih grupa;
  • Povezivanje mladih ljudi sa predstavnicima vlasti, te izgradnja obostranog povjerenja;
  • Obezbeđivanje da mladih ljudi imaju udjela u donošenju odluka, odnosno da se obezbijedi njihov pristup učešću u tjelima koja donose odluke;
  • Stvaranje i osnaživanje mreže podrške bitne za učešće mladih (roditelji, škola, omladinski radnici/ce ...);
  • Osiguranje održivosti i dugoročnosti procesa;
  • Utemeljenje procesa na potrebama i pravima mladih ljudi;

U Crnoj Gori po prvi put je kreiran nacrt Zakona o mladima. Naime, Ministarstvo prosvjete je, u saradnji sa Upravom za mlade i sport, nevladinim organizacijama, kao i nezavisnim ekspertima, pripremilo radnu verziju Zakona o mladima i ta verzija zakona je bila na javnoj raspravi kako bi se dobile primjedbe i sugestije od od građana, naučnih, stručnih organizacija, nevladinih i drugih zainteresovanih organizacija i zajednica radi unapređenja teksta. Nakon procesa obrade sugestija s javnih rasprava, očekuje se finalizovanje Prijedloga i usvajanje.

Direktora Foruma MNE, Elvira Hadžibegović Bubanja, je, pored ostalih članova, a u ime cijelog civilnog sektora Crne Gore, aktivno učestvovala u radu radne grupe za izradu zakona. Zakon je prepoznao koncepte koje je Forum MNE uveo s početkom svog rada u Crnoj Gori, pa se tako u zakonu mogu naći članovi koji se odnose na omladinski rad, omladinskog radnika, omladinskog aktivistu, kancelariju za mlade, omladinski klub ali i, po prirodi stvari, nužni aspekti koji se tiču Nacionalnog plana akcije za mlade i lokalnog plana akcije za mlade.

Iako nije obavezujući, vjerujemo da će zakon o vratima biti dobra osnova da se aktivnije nastavi rad na kreiranju omladinskih servisa koji promovišu profesionalizaciju brige za mlade i odgovoran pristup omladinskoj politici. 

U sklopu rada koji Forum MNE obavlja u polju pripremanja mladih ljudi da budu konkurentni na tržištu rada, realizovan je i projekat ALTYO (Trening lobiranja i zagovaranja za omladinske organizacije).

Projekat je trajao u period januar 2011. godine – oktobar 2012.godine, a partneri na projektu su bili:NVO Triagolnik (Makedonija), NVO Proni Brčko (BiH) i ERYICA (Luksemburg) i realizovan je u opštinamau Makedoniji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. Finansijsku podršku je pružila Evropska Unija posredstvom Delegacije EU u Makedoniji, kroz IPA program jačanja kapaciteta civilnog sektora

Pitanje nezapošljenosti je jedno od najsloženijih pitanja sa kojima se suočavaju gotovo sve zemlje u regionu jugoistočne Evrope. Situacija s ugroženim grupama mladih je još teža imajući u vidu nejednaku polaznu tačku gdje mladi iz ovih grupa imaju nezavidnu poziciju zbog različitih obrazovnih, društvenih i ekonomskih faktora. I dalje, jedno od ključnih pitanja ostaje nezapošljenost i jednake mogućnosti zapošljavanja za sve mlade ljude.

Tokom projekta je realizovano šest obuka za 13 organizacija civilnog sektora i uspostavljena je mreža aktera za lobiranje i zagovaranje za veću konkurentnost ranjivih grupa mladih na tržištu rada. Nakon uspješne implementacije šest modula, organizacije koje rade sa RE populacijom, mladim ženama, mladima bez roditeljskog staranja, mladima sa hendikepom i mladima iz ruralnih područja, organizovale su pet kampanja kojima su se obratili društvu generalno, ali I relevantnim institucijama I organizacijama koje donose odluke iz oblasti zapošljavanja I socijalne zaštite.Kampanje su bile sačinjene od niza događaja, promocija, okruglih stolova, informativnih sesija I kreiranja preporuka za izmjene određenih strategija I akcionih planova.

Nakon uspješne implementacije kampanje, rezultati I preporuke objedinjeni su kroz publikaciju, u obliku kompleta mehanizama za zagovaranje za bolji položaj mladih u zemlji.Ova publikacija je rezime svih akcija zagovaranja I služiće kao primjer pozitivne prakse za sve koji u budućnosti budu željeli da se bave sličnim procesima.

Završni događaj je realizovan u formi okruglog stola, kom su prisustvovali predstavnici Ministarstva rada I socijalnog staranja, biroa rada Podgorica I Zavoda za zapošljavanje Crne Gore, predstavnici civilnog sektora, mladi ranjivih grupa I mediji.Okrugli sto je, takođe, predstavljao priliku za promociju rezultata projekta.

U skladu sa svojom misijom i vizijom, i radom na uspostavljanju strukturiranog, kvalitetnog i holističkog rada sa mladima, Forum MNE je dugo godina sprovodio programe za obrazovanje omladinskih radnika "Liderstvo i omladinski rad u zajednici", kao i program obuke za obrazovanje omladinskih aktivista.


1. Obrazovanje omladinskih radnika - univerzitetski program „Liderstvo i omladinski rad u zajednici".

Obrazovanje omladinskih radnika se sprovodilo kroz univerzitetski program „Liderstvo i omladinski rad u zajednici", koji se, tokom akademske 2008/09, organizovao i u saradnji sa Filozofskim fakultetom, Univerziteta Crne Gore, a prije toga Forum MNE je samostalno organizovao ovaj program. Pet generacija studenata iz različitih crnogorskih opština je završilo obuku za omladinske radnike u zajednici.

Cilj programa „Liderstvo i omladinski rad u zajednici", koji se u Crnoj Gori sprovodio od 2002. godine, je obrazovanje i obuka profesionalaca koji rade sa djecom i mladima u cilju sticanja znanja i vještina potrebnih za individualni i grupni rad sa mladima na ličnom i socijalnom razvoju, samopouzdanju, razvijanju vrijednosti i stavova, te komunikaciji, radu na konfliktima i aktivnom učestvovanju u izgradnji i razvoju zajednice. Ovaj program polaznikeje osposobljavao da svom radu sa mladima pristupaju studiozno, analitički i da, u svakom trenutku, rade profesionalno. Putem obuke polaznika, program je pružao podršku procesu reforme obrazovanja u Crnoj Gori, kao i procesu osnivanju kvalitetnog servisa za mlade.

U skladu s prirodom socijalnog obrazovanja i neformalnog obrazovanja, na ovim studijama bili su zastupljeni različiti oblici učenja. Osnovu programa je predstavljala svojevrsna mješavina teorije i prakse, s posebnim naglaskom na primjeni teorije u praksi.

U periodu od 2002-2007. godine, ovaj univerzitetski program se sprovodio u saradnji sa Fakultetom za komunikaciju i obrazovanje (Högskolan för Lärande och Kommunikation), Univerziteta iz Jönköping-a, u Švedskoj. Forum MNE je, uz podršku Forum Syd Balkan programa, uložio napore da se ovaj univerzitetski program lokalizuje i da se, kao korak ka strukturiranoj brizi o mladim ljudima, počne realizovati u saradnji sa Univerzitetom Crne Gore. Kao rezultat pregovora, akademske 2007/08 potpisan je ugovor između dva Univerziteta (Jönköping-a i Crne Gore), a odmah zatim i između dva fakulteta (Högskolan för Lärande och Kommunikation i Filozofskog fakulteta u Nikšiću) koji je podrazumijevao implementaciju programa obrazovanja na Filozofskom fakultetu, a uz finansijsku podršku SIDA (švedske agencije za međunarodni razvoj i saradnju). Obrazovanje omladinskih radnika je ekstrakurikularni program na fakultetu i Forum MNE i Filozofski fakultet rade na procesu stvaranja uslova da program nastavi da se sprovodi u vidu MA studija. Jedan od faktora koji direktno utiču na proces je i prepoznavanje profesije omladinski radnik – što predstavlja jedno od važnijih i većih polja djelovanja Foruma MNE. Ovo je proces koji je davno započeo i otvaranje MA studija se očekivalo još prije dvije godine, međutim do danas nema pomaka u ovom dijelu, iako je sva potrebna dokumentacija predata na vrijeme i u skladu sa svim zahtjevima.

Zavod za školstvoi Ministarstvo prosvjete su ovaj program akreditovali kao dio stručnog usavršavanja nastavnika/ca i program je bio uvršten u Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika za 2007. i 2008. godinu. Ukupno 15 nastavnika je završilo A nivo programa obuke za omladinske ranike/ce u zajednici. 

Kao dio programa profesionalnog usavršavanja nastavnika u srednjim stručnim školama, osnovnim školama i gimnazijama, koji koordiniše Zavod za školstvo i Centar za stručno obrazovanje Ministarstva prosvjete Crne Gore, Forum MNE realizuje tri akreditovane obuke i to: Razumijevanje adolescenta u učionici, Kreativno rješavanje konflikta u učionici i Ključna kompetencija "učiti kako se uči".

Ovdje možete preuzeti rezime svake obuke i u slučaju da ste zainteresovani, budite slobodni da nam se obratite.